استفاده از تکنیکای تقویت حافظه و مصرف خوراکیایی که حافظه رو قوی تر می کنن، ازجمله راه هایی هستن که به ما کمک می کنن از مشکلات حافظه به دور باشیم و به جنگ فراموشی بریم. از دست دادن حافظه کوتاه مدت به حالتی گفته می شه که فرد توانایی یادآوری اتفاقات گذشته رو نداره. در بیشتر مواقع حافظه بلندمدت سالم می مونه. با اونکه بیشتر افراد ضعف حافظه کوتاه مدت رو به افزایش سن و نابودی عقل ربط میدن، عوامل دیگری هم باعث ایجاد علائم ضعف حافظه می شن، به خاطر این این مریضی درمانای مختلفی داره. در این مقاله با علل ضعف حافظه کوتاه مدت و راهکارهایی واسه داشتن حافظه قوی آشنا میشید.

 

افرادی که حافظه کوتاه مدت خود رو از دست میدن، ممکنه بازم بتونن ساز بنوازند، نام آشنایان و حتی نام مدرسه شون رو به خاطر داشته باشن، اما نمی تونن به یاد بیارن پنج دقیقه پیش چه می کردن.

در بعضی موارد آسیب مغز به کلی حافظه کوتاه مدت رو از بین می بره. بیشتر این افراد میگن که در بازه ی خاصی از زمان «گیر افتادن»، چون به سختی می تونن خاطره ی جدیدی بسازند.

حافظه کوتاه مدت و حافظه بلندمدت

حافظه کوتاه مدت که حافظه ی اصلی یا فعال هم نامیده می شه، حافظه ایه که در مدت ۳۰ ثانیه تا چند روز تولید می شه. از آنجایی که حافظه کوتاه مدت باید در مدت زمان کمتری به خاطر آورده شه، توانایی مغز واسه ذخیره این نوع حافظه محدودتره.

حافظه کوتاه مدت و حافظه بلندمدت در نقاط متفاوتی از مغز ایجاد می شن. حافظه کوتاه مدت در لوب پیشانی قشر مغز ایجاد می شه، درحالی که حافظه بلندمدت در هیپوکامپ ایجاد و واسه ذخیره همیشگی، به قسمتایی از مغز منتقل می شه که مربوط به زبون و درک هستن.

واسه فعال نگه داشتن حافظه کوتاه مدت، مراحل یادگیری باید همیشه تکرار شه و اگه اطلاعات فورا در مغز پردازش و تکرار نشن، به سرعت از خاطر محو می شن. اما در حافظه بلندمدت اطلاعات به شکل دائمی ثبت می شن و توانایی فرد واسه به خاطرآوردن اونا به سرنخای مختلف بستگی داره.

جالبه بدونین که حافظه کوتاه مدت و بلندمدت بسته به نوع اطلاعات، متفاوت عمل میکنن. مثلا، حافظه کوتاه مدت معمولا کیفیتای فیزیکی تجربه مثل چیزی که می بینیم، انجام میدیم، می چشیم، لمس می کنیم و می شنوین رو ذخیره می کنه. ذخیره اطلاعات در حافظه بلندمدت طبق کدهای معنایی صورت میگیره. کدهای معنایی روش خاصی از کدگذاری هستن که در اون «معنای» یک کلمه، عبارت، تصویر، یا اتفاق کدگذاری می شه نه «صوت» یا «تصویر» اون.

علائم و نشونه های ضعف حافظه کوتاه مدت

آسون ترین راه واسه تشخیص ضعف در حافظه کوتاه مدت، «ناتوانی در به یادآوردن اتفاقات گذشته» است. بااین حال اگه دچار علائم زیر شُدید، بهتره به دکتر مراجعه کنین.

  • اشیائی رو که به طور روزمره با اونا سروکار دارین، گم می کنین؛
  • بین صحبت کردن، یادآوری کلمات مناسب واسه تون سخته؛
  • چیزی که رو که خوندین، به یاد نمی بیارین؛
  • وارد اتاقی میشید اما فراموش می کنین چیکار داشتین؛
  • اسم افراد رو اشتباه می گین.

فراموش کردن نام افراد واسه خیلیا پیش میاد، پس اگه فقط یکی دوبار نام افراد رو از یاد بردین، احتیاجی نیس به دکتر مراجعه کنین. اما اگه به طور منظم اسامی رو فراموش می کنین و نشونه های بالا رو هم دارین، بهتره این موضوع رو جدی تر بررسی کنین.

مطلب مشابه :  دلیل چاقی شکم؛ ۱۲ دلیلی که باعث می شه شکمتون جلو بیاد

علل ضعف حافظه کوتاه مدت چیه؟

۱. استرس

مقدار بیش ازحدِ کورتیزول (هورمون استرس) به همراه آدرنالین ممکنه بر مهارتای شناختی مثل حافظه اثر منفی بزاره و یکی از علل ضعف حافظه کوتاه مدت حساب شه. افراد خیلی با کمک روشای مدیریت استرس تونسته ان میزان استرس رو در زندگی شون کاهش بدن.

۲. پرت شدن حواس

پرت شدن حواس می تونه یکی از علل ضعف حافظه کوتاه مدت باشه. از آنجایی که باعثای زیادی در دور مون وجود دارن و افراد زیادی سعی در جلب توجه مون دارن، حواس پرتی و فراموش کردن بعضی چیزها (مثل قرار ملاقات) خیلی آسون اتفاق میفته. اگه درباره مسئله ای خیلی نگران باشیم یا بیش ازحد به اون توجه کنیم، امکان فراموش کردن اون هست.

۳. افزایش سن

اگه میانسال یا مُسن هستین، ممکنه اخیرا فهمیده باشین فراموشکارتر شدین. پس از کامل شدن رشد، مغز دیگر سلولای مغزی جدیدی تولید نمی کنه؛ یعنی به جای سلولایی که می میرن، هیچ سلول جدیدی جانشین نمی شه و درنتیجه تعداد سلولای مغز کاهش پیدا میکنه. در این حالت فعال بودن و کار کشیدن از حافظه می تونه مفید باشه. سیگار کشیدن، رژیم غذایی نامناسب و مصرف مشروبات الکلی از عوامل شناخته شده ای هستن که باعث ضعف فکری در زمان پیری می شن.

۴. اعتیاد به الکل

«سندرم کورساکوف»، یه جور نابودی مغزیه که ممکنه بر اثر اعتیاد به الکل رخ بده. این مریضی ممکنه در هر سنی اتفاق بیفته و در افراد معتاد به الکل عادی تره.

۵. آسیب مغزی

در موارد زیاد، آسیب مغزی ممکنه باعث مشکلات حافظه شه. عفونتا، تومورای مغزی یا ضربه دیدن سر می تونن ازجمله علل ضعف حافظه کوتاه مدت باشن.

۶. درمانای دارویی

مصرف بعضی از درمانا و داروها هم می تونه یکی از علل ضعف حافظه کوتاه مدت باشه. شیمی درمانی یکی از روش هاییه که ممکنه باعث ایجاد تغییراتی در مغز شه. اگه تازگیا استفاده از داروی خاصی رو شروع کردین و متوجه کاهش تمرکز و افزایش فراموشکاری خود شدین، به دنبال مراقبتای پزشکی باشین.

نحوه ی تشخیص ضعف حافظه کوتاه مدت

از آنجایی که مغز عضو خیلی پیچیده ایه، شناسایی دقیق علل ضعف حافظه کوتاه مدت در افرادی که علائم ضعف حافظه رو دارن، زمان می بره. هنگام آزمایش حافظه کوتاه مدت، پزشکان عموما سابقه پزشکی افراد رو بررسی می کنن و سؤالات خیلی می پرسند تا حافظه و حالت عمومی ذهنی مراجعه کنندگان رو بررسی کنن. پس از این بررسی، ممکنه نیاز به آزمایش خون باشه تا مشکلات دیگری مثل مریضی تیروئید یا کمبود ویتامین ب۱۲ بررسی شه.

بسته به نتایج آزمون راحت حافظه کوتاه مدت، ممکنه دکتر معالج پیشنهاد تصویربرداری ام. آر. آی یا سی. تی. اسکن از سر رو بده یا اونکه بخواد واسه بررسی فعالیت الکتریکی مغز، نوار مغز (EEG) بگیره. در بعضی موارد با روش آنژیوگرافی یا «رنگ نگاری مخ»، جریان خون در مغز بررسی می شه.

اگه ضعف حافظه کوتاه مدت بر اثر ضربه های شدید روحی باشه، فرد به متخصصانی مثل فعالان اجتماعی یا روان شناسان معرفی می شه.

چیجوری حافظه کوتاه مدت خود رو تقویت کنیم؟

آدما عموما برابر رفتار می کنن. وقتی چیزی واسه مون ارزشمنده، واسه به دست آوردنش خیلی سعی می کنیم. مطمئنا همه می خوان حافظه کوتاه مدت خود رو حفظ کنن، اما این کار به سعی نیاز داره. انتخاب با خودمونه، می تونیم به مغز گرانبهایمان بی توجه باشیم یا اونکه روشای مربوط به تقویت حافظه کوتاه مدت رو در دستور کارمون قرار بدیم. افرادی که حافظه کوتاه مدت اونا دچار مشکل شده هم می تونن با کمک درمانا و تمرینای مربوطه، حافظه ی خود رو بهبود بدن. در این قسمت تعدادی تمرین آسون واسه حفظ و بهبود حافظه کوتاه مدت معرفی می شه.

مطلب مشابه :  علل مریضی مالاریا، نشونه ها و درمان اون 

۱. از یادیارها استفاده کنین

می تونین کلمه، عبارت یا تصویری رو به یک وسیله مربوط کنین. مثلا «هفلش تا، پلنگ و شیش تا» از ترفندهاییه که در مدرسه به ما می یاد گرفتن تا ضرب هفت در هشت رو به خاطر بسپاریم.

۲. بازیای تقویت حافظه رو امتحان کنین

چند وسیله رو روی میز بذارین و سعی کنین در مدت ۳۰ ثانیه اونا رو به خاطر بسپارید، بعد وسایل رو از روی میز وردارین و در مدت ۳۰ ثانیه نام اشیائی رو که به خاطر میارید، روی تکه ای کاغذ بنویسین. می تونین جدول حل کنین، سودوکو کار کنین یا اونکه مطالب عمومی بخونین.

۳. منظم باشین

وسایل روزمره مثل سوئیچ خودرو رو در جای مشخصی بذارین، همیشه کارا رو با ترتیب یکسانی بکنین، اطلاعات موردنظرتان رو بنویسین، از زنگ اخطار واسه یادآوری کارا استفاده کنین، دفتر یادداشتی تهیه و کارهای روزانه تون رو در اون یادداشت کنین تا اونا رو به یاد داشته باشین.

۴. اطلاعات رو تیکه تیکه کنین

تیکه تیکه کردن یعنی اطلاعات رو به قسمتای کوچیک تری تقسیم کنین تا به یادآوردن شون آسون تر شه. مثالی خوب از این روش، یادآوری شماره تلفنه؛ معمولا شماره ها به شکل ۴۵-۳۷۴-۲۳۴ گفته می شه نه ۲۳۴۳۷۴۴۵، واسه شماره های لازم و کدپستی هم میشه از این روش استفاده کرد.

۵. مراقب باشین حواس تون پرت نشه

انجام با هم چند کار واسه مغز ضرر داره. هربار فقط یک کار بکنین تا حواس تون پرت نشه.

۶. تمرکز کنین

به فردا و دیروز فکر نکنین. در زمان حال زندگی کنین و بر کاری که انجام میدید، متمرکز شید.

۷. با صدای بلند صحبت کنین

اگه اسامی و اطلاعات رو با صدای بلند واسه خودتون یا بقیه تکرار کنین، آسون تر اونا رو به خاطر میارید.

۸. قدم بزنین

پیاده روی آرامش بخش و دیدن مناظر طبیعی می تونه باعث بهتر شدن حافظه شه. تجربه افراد خیلی که دچار مشکل در حافظه کوتاه مدت شدن، این موضوع رو تأیید می کنه.

۹. عادات سالم بسازین

زندگی سالم و مفید واسه مغز، به معنی داشتن خواب آسون و خوب شبونه، حذف استرس و کربوهیدراتای آسون و وعدهای غذایی متعادله.

۱۰. مدیتیشن کنین

مدیتیشن منظم باعث کاهش استرس و بهبود خواب می شه و به مغز کمک می کنه هربار روی یک چیز تمرکز کنه.

وقتی واسه بهبود کارکرد حافظه کوتاه مدت خود سعی می کنین، اول لازمه بدونین که دلیل ضعف حافظه کوتاه مدت شما چی بوده؟ دانستن این موضوع کمک می کنه تمرین مناسب خودتون رو پیدا کنین.

سخن آخر

از دست دادن حافظه کوتاه مدت در افرادی که تجربه های پُراسترسی مثل مرگ معشوق یا از دست دادن شغل رو پشت سر گذاشته ان دروغ. بیشتر وقتا این نوع کاهش حافظه سریع بهبود پیدا میکنه، اما در بعضی موارد مریض به درمان یا تمرینای مغزی نیاز داره. اگه فکر می کنین کاهش حافظه شما یا نزدیکان تون به دلیل شرایط پزشکیه، به دکتر مراجعه کنین. در خیلی از موارد راه حل اون تغییر داروهای مصرفیه. ممکنه کاهش حافظه بر اثر مریضیای قابل درمان باشه. توجه کنین مشکلات حافظه هرچه زودتر شناسایی شن، احتمال جلوگیری از آسیب دائمی به حافظه بیشتره.